Uzmanlar, hem ABD, hem de İsrail’de seçimler yaklaşırken duyurulan planın, yargılanma tehdidiyle karşı karşıya olan iki liderin kendi tabanlarını memnun etme çabası olarak değerlendirildi.
ARAP BİRLİĞİ: "ABD İLE İŞBİRLİĞİ YAPMAYACAĞIZ"
ABD Başkanı Donald Trump’ın İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ile ortak bir basın toplantısında açıkladığı ‘Yüzyılın Anlaşması’, Ortadoğu ve Arap ülkelerinin gündeminin ilk maddesini oluşturdu. Mısır’ın başkenti Kahire’de olağanüstü toplanan Arap Birliği üyesi ülkelerin dışişleri bakanları, planın adil bir barış anlaşması imzalanmasını mümkün kılmadığını açıkladı. Yapılan açıklamada, Arap Birliğinin planın uygulanması için ABD’yle işbirliği yapmayacağı, İsrail’in de anlaşmayı güç kullanarak tek taraflı uygulamaması gerektiği vurgulandı.
BATI MEDYASI: "BAŞI BELADA OLAN İKİ POLİTİKACININ SEÇİM HAMLESİ"
ABD merkezli New York Times gazetesi, Trump’ın kalıcı İsrail-Filistin barış planının öncekilere kıyasla ‘ciddiye alınması en zor plan’ olarak niteleyerek, “Uzun zamandır beklenen bu anlaşma, İsrail’in sağ kanadına istediklerini veriyor” yorumu yaptı.
Makalede, şu görüşlere yer verildi:
“Nereden bakarsanız bakın, ‘Yüzyılın Anlaşması’ olarak lanse edilen plan, başı belada olan iki politikacının yeniden seçilmek için, Netanyahu mart başında ve Trump kasımda, kendi sağcı tabanlarını memnun etmeye çalışan gündem değiştirmeye yönelik alaycı bir girişimi olarak görünüyor. Analistler, anlaşmanın daha doğmadan öldüğünü ve daha da kötüsü, Amerika’nın gelecekteki arabuluculuk rolünden feragat ettiğini ilan etti.”
İngiliz Financial Times gazetesi, Yüzyılın Anlaşması ile ilgili başyazısında, "Öneriler Filistinlileri statükoyu kabullenmeye zorlamayı amaçlıyor" yorumunu yaptı. "Trump’ın planı Ortadoğu barışına giden yol değil" başlığının kullanıldığı yazı, "Donald Trump, İsrail Başbakanı Netanyahu’nun yanında bu hafta açıkladığı önerileri Ortadoğu ‘barış planı’ olarak niteledi. Gerçekteyse, Filistinlileri statükoyu - ki bu da İsrail’in işgal ettiği topraklarda giderek pozisyonunu güçlendirmesinden ibaret - kabul etmeye zorlama teşebbüsüydü" ifadeleri yer aldı.
ABD Başkanı Trump’ın planının İsrail’in yararına olduğu belirtilen yazıda, planın ‘iki devletli çözüm’ için gerçekçi temeller ortaya koymadığı, tek devletli çözüme daha yakın olduğu belirtildi. Yazıda ayrıca, “Çatışmayı sonlandırmaktan öte, canlandırma riski taşıyor” yorumu yer aldı.
İngiliz Times gazetesi de editoryal başyazısında, “Donald Trump’ın İsrailliler ve Filistinliler arasında barış için planı gerçekçi değil” denildi.
Yazıda şu yorumlar dikkat çekti:
"Trump geçmişte de dün de iki devletli bir çözümün olabileceğini söyleyip durdu. Ancak odak noktası hep İsrail oldu. ABD’nin Kudüs’ü İsrail’in başkenti olarak tanıdığı ve elçiliğini Tel Aviv’den oraya taşıdığı 2017’den beri, resmi olarak Beyaz Saray ve Mahmud Abbas’ın liderliğindeki Filistin Yönetimi arasında bir iletişim olmadı. Geçen yıl ABD fikrini değiştirerek, Batı Şeria’daki Yahudi yerleşimlerinin uluslararası hukuka aykırı olmadığına karar verdi."
BATILILAR ENDİŞELİ YAKLAŞIYOR
Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres İsrail ile Filistin arasındaki olası bir barışı desteklediklerini belirtirken, olası bir barışın BM tasarıları, uluslararası hukuk ve karşılıklı anlaşmalarla güçlendirilmiş ve 1967 öncesi sınırlarda iki devletli bir çözüm olması gerektiğini belirtti.
İngiltere Dışişleri Bakanı Dominic Raab, "Bu açıkçası vakit ve çaba isteyen ciddi bir plan. İsrail ve Filistinlilere bu planları samimi ve adil bir gözle değerlendirmeleri ve müzakerelere dönüş yolunda ilk adımı atmanın yolunu aramaları çağrısını yapıyoruz" yorumunu yaptı.
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, ‘Yüzyılın Anlaşması’nın hacimli bir belge olduğunu, incelenmesinin vakit gerektirdiğini ifade etti. Peskov, planın bazı maddelerinin Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK) kararlarıyla uyuşmadığını belirtti.
TÜRKİYE: "KUDÜS KIRMIZI ÇİZGİMİZDİR"
Türkiye, sözde barış planının açıklanmasının ardından, Kudüs’ün İsrail’in başkenti olarak önerilmesine “Kudüs kırmızı çizgimizdir” tepkisini gösterdi. Dışişleri Bakanlığı açıklamasında “ABD’nin sözde barış planı ölü doğmuştur. İsrail’in işgal ve zulmünü meşrulaştırmaya yönelik adımlara izin vermeyeceğiz” ifadeleri yer aldı.
