Dünyanın en kalabalık Müslüman nüfusuna ev sahipliği yapan Endonezya'da bir devir kapandı, yenisi sancılı başladı. 1945’te bağımsızlığını kazansa da hukuk sisteminde hala Hollanda’nın izlerini taşıyan ülke, "modern toplum değerleriyle uyuşmadığı" gerekçesiyle o defteri kapattı. Meclisin 2022 yılında onayladığı, hazırlığı yıllar süren 345 sayfalık "Endonezya Ceza Kanunu" dün itibarıyla resmen uygulamaya konuldu. Ancak yeni dönem, özellikle turistleri ve insan hakları örgütlerini endişelendiren maddelerle geldi.
ŞİKAYET ŞARTI ARANACAK
Yasanın en çok ses getiren maddesi şüphesiz "zina" düzenlemesi. Yeni kanuna göre evlilik dışı cinsel ilişki resmen suç kapsamına alındı. Üstelik bu kural sadece yerel halkı değil, Bali gibi turistik adaları ziyaret eden yabancıları da kapsıyor. Zinaya bir yıla kadar, evli olmadan birlikte yaşamaya ise 6 aya kadar hapis cezası öngörülüyor.
Ancak sistemin işleyişinde kritik bir "fren" mekanizması var. Zina davaları savcıların doğrudan soruşturacağı bir suç değil; yalnızca eş, ebeveyn veya çocukların şikayeti üzerine işleme alınacak. Yani şikayet üzerine dava açılacak.
İDEOLOJİK SUÇLARA AĞIR FATURA
Yeni ceza kanunu sadece özel hayatı değil, siyasi alanı da yeniden dizayn ediyor. Görevdeki cumhurbaşkanına, yardımcısına, devlet kurumlarına ve milli ideolojiye hakaret etmek artık ceza gerektiren bir suç olacak.
"Marksist-Leninist örgütlerle ilişki kurmaya" 10 yıla kadar, "komünist ideolojiyi yaymaya" ise 4 yıla kadar hapis cezası verilecek. Kürtaj konusunda ise kural katı: Fetüsün 12 haftalıktan küçük olması şartıyla sadece hayati tıbbi durumlar ve tecavüz sonucu gebeliklerde istisna tanınıyor.
NE OLMUŞTU?
Endonezya’nın bu hukuk reformu yeni bir gelişme değil. Hollanda yasalarından kurtulmak için verilen mücadele daha önce büyük toplumsal olaylara sahne olmuştu. 2019 yılında meclise gelen benzer değişiklik teklifleri, on binlerce insanı sokağa dökmüştü. Dönemin Cumhurbaşkanı Joko Widodo, artan tansiyon ve protestolar nedeniyle geri adım atarak oylamayı erteletmek zorunda kalmıştı.